NULL demek bos demektir.Herhangi bir veri veya veri tipi degildir.Yanlizca her tur veritipi ve veri ile yer degistirebilir.Boylece alana sonradan girilecek veriler varsa NULL olarak tanimlayip geciyoruz.Yeri geldiginde oraya girecek veri hazir oldugunda NULL ile degistirmek yeterli oluyor...

Burada NULL veya NOT NULL ile bu kast ediliyor ve alanin NULL veri tasiyip tasimayacagina karar veriliyor.

Simdi de KEY/INDEX, UNIQUE, ve PRIMARY KEY anlamlarina bakalim :

Bir alani PRIMARY KEY olarak deklare edebilmeniz icin o alanin mutlak suretle NOT NULL olarak tanimlanmasi gerekir.Bir tabloda yanlizca bir tane PRIMARY KEY olabilir.Birden fazla tablo alani kullanilarak ta PRIMARY KEY tanimlanabilir.Ornegin "kullaniciadi" ve "host" diye iki alanim var ve bunlarin birlesimini PRIMARY KEY olarak tanimlamak istiyorum.Bu durumda "serkan-localhost" ikilisi ornegin PRIMARY KEY olacaktir.

Simdi ornek olmasi amaciyla pratik calismalar yapalim.Kendi "ev-yapimi" veritabani ve tablolarimiz uzerinde iliskisel veritabanlarinda tablolar ile calismaya baslayalim :

Once yapacagimiz isi aciklayalim.Ilk olarak veritabaninda tutmak istedigimiz bilgileri gozden gecirelim.

Biz bu ornekle sitemizi ziyarete gelen kullanicilari ve onlar hakkindaki bilgileri loglamaya caliscagiz.Bunun icin iki adet tablo kullanacagiz.Ilki kullanicilar hakkinda verilerin yer aldigi "kullanicilar" tablosu.Bu tabloda kullanici hakkinda isim,ulke,eposta gibi veriler yer aliyor.Ikinci tablomuz kullanicinin girdigi sayfalarin bilgisinin tutuldugu "erisim" tablosu.Bu tablomuzda ise sayfa,ziyaret adedi, ziyaret tarihi, gibi veriler saklanacak...

Ilk tablomuz olan "kullanicilar" tablosunu asagidaki gibi tasariliyorum :

Alan................................Tip.........................Null.................Ozellik

kullanicinumarasi.......mediumint(10)..........Hayir.........AUTO_INCREMENT

kullaniciadi................. varchar(8).................Hayir................BINARY

kullanicisifresi............varchar(20)...............Hayir................BINARY

gercekadi.................... varchar(30)...............Hayir................Yok

ulkesi.......................... varchar(40)...............Hayir................Yok

eposta..........................varchar(50)...............Hayir................Yok

profil.......................... text............................Hayir................Yok

kayittarihi...................date............................Hayir................Yok

sonerisim....................timestamp(14)........... Hayir................Yok

Goruldugu gibi "kullanicinumarasi" alanina AUTO_INCREMENT ozelligi tanimladim.Bu nedenle yeni bir veri seti satir olarak veritabanina girilmek istediginde veritabani bir onceki kayidin ayni alandaki degerinin bir ustunu yeni verimizin yer aldigi alana otomatik olarak verecektir.Yani bu alan icin sizin veri tanimlamaniza gerek yoktur (Yanlizca bu alana veri girilmesi gerektiginde NULL olarak giris yapin.).Her seferinde bu alandaki deger bir arttirilarak veritabanina eklenir.

Bu alani ayrica UNIQUE olarak tanimladim cunku ayni anda bu alanda yer alan birden fazla veri setinin ayni degeri tasimasini istemiyorum.

kullaniciadi ve kullanicisifresi alanlari uzunluk olarak daha onceden belirlenmis bir uzunluga sahip (8 karekter ve 20 kareketer olarak).Burada tanimlanan karekterden fazla karekter iceren veriler veritabanina kayit edilemez.Ben ayrica BINARY tanimlamasida boylece buyuk/kucuk harfe duyarlillik ta saglanmis olmaktadir.Ongorulen olarak CHAR ve VARCHAR alanlari tanimlandiklarinda buyuk/kucuk harfe duyarli degildir.

kayittarihi alani kullanicinin kayit tarihi verisini saklayacaktir.sonerisim isimli alan kullanicinin son erisim tarihini kayit etmek icin kullanilacaktir.

kullaniciadi alanini PRIMARY KEY olarak tanimlayacagim.Boylece "erisim" isimli tabloyla bir iliski kurabilcegim.("erisim" tablosuda ayni burada oldugu gibi "kullaniciadi" alanina sahip olacak.Boylece her iki tabloyu birbirine bu alanla baglayabilecegim.)

NOT NULL olarak tanimlanmis bir alana NULL girilemez.NULL giris yapilmak istenginide o alan icin tanimli "DEFAULT deger" alana eklenir.

TIMESTAMP veri tipi her zaman NULL deger alabilir.Bu durumda yeni bir kayit eklenmek istediginde NULL olarak bir deger girilirse sistemin o andaki tarih ve saati "YYYYAAGGssddss" formatinda kayit edilir.Yada eski bir veri varsa guncel tarih ve zamanla guncellenir.Eger siz bir veriyi yazmak istiyorsaniz sizin verdiginiz veri yazilir.Yani NULL olarak veri girisi yapmaya kalktiginizda otomatik olarak o andaki tarih ve saat yukaridaki format ile veritabanina girilir.

Ikinci tablomuz olan "erisim" tablosunu asagidaki gibi tasariliyorum :

Alan..................Tip...............................NULL.......Ozellik

sayfa.................varchar(250)................hayir..........Yok

kullaniciadi...... varchar(8)....................hayir..........BINARY

ziyaretsayisi..... mediumint(5)...............hayir..........Yok

erisimtarihi...... timestamp(14).............evet............Yok

kullaniciadi alani iki tablo arasinda iliski kurmak icin kullanilacaktir.

Simdi veritabani tablolarimizin yapisini cikardigimiza gore bunlari komut sekline getirebiliriz :

NOT : Birazdan yazacagimiz SQL komutlarini bir doayaya yazip MySQL'in islemesini saglayabilirsiniz.Zira yazimda bir hata yapilacak olursa geriye donup komut satirindan duzeltme firsati yoktur.

Ornek vermek gerekirse asagidaki SQL komut yiginini bir dosyaya yazip : (sorgu.sql)

bash> mysql -uroot < sorgu.sql

Simdi "kullanicilar" tablomuzu ve o tablodaki alanlari yaratacak SQL komut yiginini yazalim :

CREATE TABLE kullanicilar (
kullanicinumarasi MEDIUMINT(10) DEFAULT '0' NOT NULL AUTO_INCREMENT,
kullaniciadi VARCHAR(8) BINARY NOT NULL,
kullanicisifresi VARCHAR(20) BINARY NOT NULL,
gercekadi VARCHAR(30) NOT NULL,
ulkesi VARCHAR(50) NOT NULL,
eposta VARCHAR(50) NOT NULL,
profil TEXT NOT NULL,
kayittarihi DATE DEFAULT '0000-00-00' NOT NULL,
sonerisim TIMESTAMP(14),
PRIMARY KEY (kullaniciadi),
UNIQUE kullanicinumarasi (kullanicinumarasi)
);

Ben uygulamali olarak denedigimde burada yer alan SQL komutlarini bir text dosyasina atip, daha sonra mysql istemcisine bu dosyayi islemesini soyleyerek : (Yukaridaki komutlari bir text dosyasina atin veya siteden download edin secim size kalmis.)

C:\nusphere\mysql\bin>mysql -uroot < sorgu1.sql
ERROR 1046 at line 1: No Database Selected

Seklinde bir hata mesaji aldim.Hata mesajinda kisaca bu komutlarin uygulanacagi veritabanin secili olmadigi soyleniyordu.Bende ilk satira gerekli SQL komutunu yazarak problemi cozdum :

USE ornek_db;
CREATE TABLE kullanicilar (
kullanicinumarasi MEDIUMINT(10) DEFAULT '0' NOT NULL AUTO_INCREMENT,
kullaniciadi VARCHAR(8) BINARY NOT NULL,
kullanicisifresi VARCHAR(20) BINARY NOT NULL,
gercekadi VARCHAR(30) NOT NULL,
ulkesi VARCHAR(50) NOT NULL,
eposta VARCHAR(50) NOT NULL,
profil TEXT NOT NULL,
kayittarihi DATE DEFAULT '0000-00-00' NOT NULL,
sonerisim TIMESTAMP(14),
PRIMARY KEY (kullaniciadi),
UNIQUE kullanicinumarasi (kullanicinumarasi)
);

Bu dosyayi bilgisyariniza indirmek icin linke saga tiklayin ve "Farkli kaydet..." veya "Save as..."secenegini secin.

http://www.turk-php.com/ornekler/sorgu1.sql

Guzel simdi komutlar islendi ve tablomuz, istedigimiz alanlarla berberce yaratildi.Simdi ikinci tablomuzun yaratilmasi icin gerekli SQL komutlarini hazirlayabiliriz :

USE ornek_db;
CREATE TABLE erisim (
sayfa VARCHAR(250) NOT NULL,
kullaniciadi VARCHAR(8) BINARY NOT NULL,
ziyaretsayisi MEDIUMINT(5) DEFAULT '0' NOT NULL,
erisimtarihi TIMESTAMP(14),
PRIMARY KEY (kullaniciadi,sayfa)
);

Alternatif olarak boyle tek tek yazmak yerine bu komutlari bir dosyaya koyup oradan mysql istemcisine gonderebiliriz : (Yukaridaki SQL komutlarini bir text dosyasina yazip mysql istemcisini calistirdiginiz dizine kayit edin.Ornegin ben "sorgu2.sql" olarak kayit ettigim dosyayi veritabani uzerinde asagidaki gibi calistirdim.)

C:\nusphere\mysql\bin>mysql -uroot < sorgu2.sql

Bu dosyayi bilgisyariniza indirmek icin linke saga tiklayin ve "Farkli kaydet..." veya "Save as..."secenegini secin.

http://www.turk-php.com/ornekler/sorgu2.sql

Goruldugu gibi ikinci tabloda PRIMARY KEY olarak "sayfa" ve "kullaniciadi" kombinasyonu kullaniliyor.Bunun sebebi kullanicinin birden fazla sayfaya erisebilecek olmasi ve her ziyaret ettigi sayfanin veritabaninda bir kayit olarak yer alacak olmasi.ben yaznlica "sayfa" alanini veya yanlizca "kullaniciadi" alanini PRIMARY KEY olarak tanimlasaydim o zaman bir sayfayi bir defa tabloya yazabilcek veya bir kisinin kaydini bir defa tabloya yazabilcektim.Bu kombinasyonu kullanica her kisinin ziyaret ettigi sayfayi bir kere yazmis oluyorum.Ornegin "serkan" kullanici isimli kullanici sitedeki butun sayfalari ziyaret edebilir.Bu durumda tablomda her sayfa icin bir kayit acilacak.Kisi "index.html" sayfasini geziyorsa tabloda yaznlizca bir adet "serkan-index.html" kaydi yer alacak...

Yanlizca "serkan" veya yanlizca "index.html" yi anahtar olarak kullanmis olsaydim bu sefer serkan ile ilgili tabloda bir taneden fazla kayit olamayacakti.(PRIMARY KEY olarak tanimlanan alan UNIQUE olarak deklare edilmeli.Bu zorunluluk ta ayni alanda ayni verinin iki defa yer almasini engellemektedir.)

Hersey yolunda gittiyse artik bir veritabani ve bu veritabaninda yer alan iki adet tablonuz var.Simdi kendizle gurur duyabilirsiniz :)

PHP icerisinden bu islemleri yapmak :

Konu anlatildikca butun MySQL islemlerinin PHP komutlari ile daha kolay basarildigini goreceksiniz.Ornegin veritabani yaratmak,tablolar olusturmak,sorgulari gerceklestirmek icin PHP betikleri kullanmak, MySQL istemcisine gore tercih edeceginiz bir yontemdir.

MySQL veritabaninda sorgu gerceklestirmek icin mysql_query () fonksiyonu kullanilir.Bu fonksiyon "sorgunuzu" birinci argument olarak alir.Daha sonra o anda gecerli olan veritabani uzerinde bu sorguyu gerceklestirir.Eger acikca veritabanina acilmis bir link gosterilmez ise, bu fonksiyon veritabanina acilan son linki ongorulen olarak kullanarak dsorguyu gerceklestimek isteyecektir.

Burada onemli olan tek nokta MySQL istemcisinde oldugu gibi sorguyu bitirrmek icin ";" noktali virgul karekterininin kullanilmamasi gerektigidir.

Eger verilen sorgu basarili olarak isletilirse bu fonksiyon sonucu sifirdan farkli olan bir deger dondurur.Eger islem basarisiz olursa yapisal bir sonuc degeri olan "False" (Yanlis) doner.

Ornek bir uygulama yapmak istersek,

"SHOW DATABASES" sorgusunu veritabaninda uygulayalim :

Bir onceki konuda yazdigimiz veritabani baglanti kutuphanesinde tanimladigim ve belirlenen bir veritabanina baglanmami saglayan db_baglan () fonksiyonu'nu cagirarak veritabanina baglanti gerceklestiriyorum.Bu fonksiyonu ve kucuk progamin nasil hazirlandigini bir onceki konuda detayli aciklamistim.sadece bir bolum geriye gidip Bolum 7 den bu yaziya ulasabilirsiniz.

Ben ginede o kutuphanenin kaynak kodunu buraya aliyorum :

<?php

//
//db_genel.inc
//

$dbhost = 'localhost';
$dbkuladi = 'root';
$dbkulsifre = '';
$default_veritabani = 'ornek_db';

$MYSQL_ERRNO = '';
$MYSQL_ERROR = '';

function db_baglan() {

global $dbhost,$dbkuladi , $dbkulsifre, $default_veritabani;
global $MYSQL_ERRNO, $MYSQL_ERROR;

$link_id = mysql_connect($dbhost,$dbkuladi, $dbkulsifre);
if(!$link_id) {
$MYSQL_ERRNO = 0;
$MYSQL_ERROR = "Baglanti hatasi olustu.Sunucu adi : $dbhost.";
return 0;
}
else if(empty($dbismi) && !mysql_select_db($default_veritabani)) {
$MYSQL_ERRNO = mysql_errno();
$MYSQL_ERROR = mysql_error();
return 0;
}
else return $link_id;
}

function sql_hatasi() {
global $MYSQL_ERRNO, $MYSQL_ERROR;

if(empty($MYSQL_ERROR)) {
$MYSQL_ERRNO = mysql_errno();
$MYSQL_ERROR = mysql_error();
}
return "$MYSQL_ERRNO: $MYSQL_ERROR";
}

?>

Bu kutuphaneyi ornegime include ("db_genel.inc"); komutu ile ekliyorum.Ardindanda fonksiyonu cagiriyorum.

<?php
include ("db_genel.inc");

$link_id = db_baglan ();
$sonuc = mysql_query("SHOW DATABASES", $link_id);
while ($sorgu_datasi = mysql_fetch_row($sonuc)) {
echo $sorgu_datasi[0],"<P>";
}

?>

Ornek dosyalari gormek icin asagidaki linke tiklayiniz :

http://www.turk-php.com/ornekler/mysql/showdatabases.php

http://www.turk-php.com/ornekler/mysql/showdatabases.phps

Eger belirli bir veritabani uzerinde sorguyu gerceklesitmek istiyorsaniz bir baska fonksiyon olan mysql_db_query () fonksiyonunu kullanabilirsiniz :

$sonuc = mysql_db_query("ornek_db", "SHOW TABLES");

Eger kullamak istediginiz veritabanini degistirmek istiyorsaniz gecmis konularda kullandigimiz mysql_select_db () fonksiyonu kullanabilirsiniz.

Veritabani yaratmak veya silmek icin gene ayni sekilde mysql_query fonksiyonunu asagidaki gibi kullanabilirsiniz :

$sonuc = mysql_query("CREATE DATABASE ornek1_db"); //Yarat
$sonuc = mysql_query("_DROP _DATABASE ornek1_db"); //Sil

Tum bu kolayliga ragmen halen daha da kolay yonetmlerde vardir.sadece veritabani yaratmak veya sadece veriatani silmek icin gelistirilmis fonksiyonlarda vardir :

Ornek :

<?php
include ("db_genel.inc");
$link_id = db_baglan ();
if (!mysql_create_db("ornek1_db", $link_id))
echo "ornek1_db isimli veritabani basarili sekilde yaratildi.";
if (!mysql_drop_db("ornek1_db", $link_id))
echo "ornek1_db isimli veritabani basarili sekilde silindi.";
?>

Simdi konunun basinda yaptigimiz veritabani yaratilmasi ve bu veritabaninda iki tablo yaratilmasi islemlerini PHP betigimizin icinden yapalim :

Not: Eger veritabani ve tablolari bir onceki islemlerde yarattiysaniz (MySQL istemcisi ile) PHP programini calistirmadan once veritabanini silmeniz gerekebilir.Cunku olan bir veritabani ve tablolari silmeden tekrara yaratamayiz.Bunun icin asagidaki komutu MySQL istemcisini kullanarak calistiriniz :

mysql> _DROP _DATABASE ornek_db;
Query OK, 6 rows affected (0.00 sec)

Veritabani ve Tablolari yaratmak icin yazilmis ornek PHP programi:

<?php
//
//veritabani_yarat.php
//

$db_ismi = "ornek_db";

$kullanicilar_tablosu ='kullanicilar';
$kullanicilar_tablo_a .="kullanicinumarasi MEDIUMINT(10) DEFAULT '0' NOT NULL AUTO_INCREMENT,";
$kullanicilar_tablo_a .="kullaniciadi VARCHAR(8) BINARY NOT NULL,";
$kullanicilar_tablo_a .="kullanicisifresi VARCHAR(20) BINARY NOT NULL,";
$kullanicilar_tablo_a .="gercekadi VARCHAR(30) NOT NULL,";
$kullanicilar_tablo_a .="ulkesi VARCHAR(50) NOT NULL,";
$kullanicilar_tablo_a .="eposta VARCHAR(50) NOT NULL,";
$kullanicilar_tablo_a .="profil TEXT NOT NULL,";
$kullanicilar_tablo_a .="kayittarihi DATE DEFAULT '0000-00-00' NOT NULL,";
$kullanicilar_tablo_a .="sonerisim TIMESTAMP(14),";
$kullanicilar_tablo_a .="PRIMARY KEY (kullaniciadi),";
$kullanicilar_tablo_a .="UNIQUE kullanicinumarasi (kullanicinumarasi)";

$erisim_tablosu = "erisim";
$erisim_tablosu_a .="sayfa VARCHAR(250) NOT NULL,";
$erisim_tablosu_a .="kullaniciadi VARCHAR(8) BINARY NOT NULL,";
$erisim_tablosu_a .="ziyaretsayisi MEDIUMINT(5) DEFAULT '0' NOT NULL,";
$erisim_tablosu_a .="erisimtarihi TIMESTAMP(14),";
$erisim_tablosu_a .="PRIMARY KEY (kullaniciadi,sayfa)";

$dbhost = 'localhost';
$dbkuladi = 'root';
$dbkulsifre = '';
$default_veritabani = 'ornek_db';

$link_id = mysql_connect($dbhost,$dbkuladi, $dbkulsifre);

if (!$link_id) die ("Veritabanina baglanilamiyor");

mysql_query("CREATE DATABASE $db_ismi"));
echo "$db_ismi basarili sekilde yaratildi.<BR>";

mysql_select_db($db_ismi);
if (!mysql_query("CREATE TABLE $kullanicilar_tablosu ($kullanicilar_tablo_a)"));
if (!mysql_query("CREATE TABLE $erisim_tablosu ($erisim_tablosu_a)"));

echo "$kullanicilar_tablosu ve $erisim_tablosu isimli tablolar basarili sekilde yaratildi.";

?>

Simdi MySQL istemcisini acip baktiginizda veritabani ve tablolarin sizin icin yaratildigini goreceksiniz :

mysql> use ornek_db;
Database changed
mysql> show tables;
+--------------------+
| Tables_in_ornek_db |
+--------------------+
| erisim |
| kullanicilar |
+--------------------+
2 rows in set (0.00 sec)

mysql> desc erisim;
+---------------+-------------------+------+-----+---------+-------+
| Field | Type | Null | Key | Default | Extra |
+---------------+-------------------+------+-----+---------+-------+
| sayfa | varchar(250) | | PRI | | |
| kullaniciadi | varchar(8) binary | | PRI | | |
| ziyaretsayisi | mediumint(5) | | | 0 | |
| erisimtarihi | timestamp(14) | YES | | NULL | |
+---------------+-------------------+------+-----+---------+-------+
4 rows in set (0.16 sec)

mysql>

Umarim bu makale sizin MySQL ile calismaniza yardimci olmustur.Azicik bile olsa size bir fikir verebildiysem ne mutlu bana...

Serkan Hadi Ceylani
serkan@turk-php.com